Tổng hợp các loại chấn thương cột sống thường gặp

Sơ cứu không đúng cách cũng như việc vận chuyển bệnh nhân không đảm bảo an toàn cũng gây ra chấn thương cột sống như một chấn thương thứ cấp.

Các loại chấn thương cột sống thường gặp

Các loại chấn thương cột sống thường gặp

Tìm hiểu về chấn thương cột sống

Chấn thương cột sống (CTCS) lưng (ngực) là loại chấn thương gặp ngày càng nhiều trong cuộc sống, tuy ít gặp hơn chấn thương cột sống thắt lưng nhưng do cơ chế dẫn đến chấn thương phức tạp, hình thái của tổn thương cột sống đa dạng nên khó khăn cho việc phân loại chấn thương.

Theo các Điều dưỡng viên tại ban tuyển sinh Cao đẳng Điều dưỡng TPHCM 2019 chia sẻ, chấn thương cột sống thường gặp nhất là do nguyên nhân tai nạn giao thông, tai nạn lao động hoặc chấn thương do chơi các môn thể thao. Ngay sau khi bị tai nạn, bệnh nhân thường được cấp cứu khẩn cấp và đôi khi dẫn tới việc bỏ sót các chấn thương cột sống. Thậm chí một số trường hợp, các sơ cứu không đúng cách cũng như việc vận chuyển bệnh nhân không đảm bảo an toàn cũng gây ra chấn thương cột sống như một chấn thương thứ cấp.

Hậu quả chủ yếu của gãy cột sống ngực là liệt tủy, nói chung chiếm 15-20% số ca gãy cột sống. Ở Việt nam tỉ lệ này có thể lên tới 70% do quản lý và hiểu biết về bệnh còn kém. Ngoài ra còn gặp tràn máu tràn khí, tràn dưỡng chấp màng phổi…

Phân loại chấn thương cột sống của Dennis

Denis chia chấn thương cột sống làm 2 nhóm

  1. Nhóm thương tổn nhỏ

Gãy mỏm ngang.

Gãy mỏm khớp.

Gãy mỏm gai.

  1. Nhóm thương tổn lớn

Loại 1: Gãy lún

Loại này chỉ gãy thân đốt sống ở cột trước, gãy vững, nếu thành trước lún > 50% sẽ ảnh hưởng tới các dây chằng phía sau cột sống,  tổn thương chia làm 4 loại:

  1. Gãy cả 2 đĩa cuối. 
  2. Gãy đĩa cuối trên.
  3. Gãy đĩa cuối dưới.
  4. Gãy uốn cong vỏ trước.

Loại 2 : Gãy nhiều mảnh

Kênh thông tin Y tế tổng hợp tổn thương cột trước và cột giữa tổn thương cũng có thể lan rộng ra các cấu trúc phía sau. Cơ chế của loại này là dồn dọc trục có thể phối hợp với lực cúi hoặc xoay. Khoảng một nửa bệnh nhân của Denis thuộc loại này có thương tổn thần kinh. Gãy nhiều mảnh là loại gãy mất vững cấp tính.. Đây là loại gãy không vững, có 5 loại nhỏ :

  1. Gãy cả 2 đĩa cuối.
  2. Gãy đĩa cuối trên.
  3.  Gãy đĩa cuối dưới.
  4. Gãy cả 2 đĩa cuối kèm trật khớp phía sau.
  5. Gãy thân một bên (kiểu A, B, C), kèm trật khớp phía sau gây vẹo cột sống.

Loại 3: Gãy “đai bảo hiểm”. Gãy không vững

Tổn thương đi qua cột giữa, cột sau và có thể có cột trước (gãy lún). Có 2 kiểu đường gãy:

Đường gãy nằm trong một mức (trên mặt phẳng đứng dọc):

  1. Qua phần xương: gãy kiểu Chance.
  2. Qua đĩa gian đốt và dây chằng (qua phần mềm).

Đường gãy nằm trong 2 mức (trên mặt phẳng đứng dọc).

  1. Cột giữa vỡ qua phần xương (C).
  2. Cột giữa vỡ qua phần mềm (D)

Loại 4: Gãy trật (Dislocation Fracture).

Tổn thương cả ba cột thường xảy ra do phối hợp nhiều cơ chế (dồn dọc trục, cúi căng, xoay vặn hoặc cắt..). Mỗi lực tác động gây ra một kiểu khác nhau. Loại gãy này gây nên những thương tổn thần kinh nặng nề và mất vững cấp trầm trọng.

  1. Gập xoay (đường gãy qua phần xương)
  2. Cắt (đường gãy qua phần mềm)
  3. Gập trật (đường gãy qua cả phần xương và phần mềm)

Chấn thương đốt sống

Chấn thương đốt sống

Phân loại theo tình trạng mất vững 

Dựa theo thuyết 3 trục của Dennis chia đốt sống thành 3 trục gồm:

  • Trục trước: 1/3 trước thân đốt sống, đĩa đệm và dây chằng dọc trước
  • Trục giữa: 1/3 sau thân đốt sống, đĩa đệm, dây chằng dọc sau, chân cuống và cung sau
  • Trục sau: Gai sau, gai ngang và dây chằng trên gai

Các thương tổn được coi là mất vững khi có thương tổn các thành phần của trục giữa.

Nguồn: yduoclongan.info