Diễn biến của quá trình đông cầm máu

Quá trình đông cầm máu trong cơ thể nhằm bịt kín chỗ tổn thương, không cho máu thoát khỏi thành mạch được phân chia làm các giai đoạn chính là giai đoạn cầm máu ban đầu, đông máu huyết tương và tiêu sợi huyết.

Các giai đoạn đông cầm máu

Các giai đoạn đông cầm máu

Giai đoạn cầm máu ban đầu

Khi thành mạch bị tổn thương, quá trình cầm máu lập tức xảy ra. Mạch máu co lại sẽ làm giảm tốc độ dòng chảy, giảm lưu lượng dòng máu lưu thông, đồng thời tạo điều kiện cho tiểu cầu dính vào tổ chức dưới nội mạc vừa được bộc lộ. Hiện tượng dính làm tiểu cầu trở nên hoạt hoá, thay hình đổi dạng, ngưng tập có khả năng hồi phục.

Các phản ứng dính, bài tiết, ngưng tập, gắn bó với nhau và thúc đẩy nhau tạo nên đám ngưng tập tiểu cầu, hình thành nút cầm máu trắng giàu tiểu cầu. Nút cầm máu này được hình thành nhanh chóng sau khi mạch máu tổn thương, có đặc điểm rất yếu, dễ vỡ, chỉ có tác dụng cầm máu tạm thời.

Giai đoạn đông máu huyết tương

Kênh thông tin Y tế cho biết quá trình đông máu được hình dung là một chuỗi nối tiếp các phản ứng men, trong đó sự hoạt hoá của một yếu tố đông máu sẽ dẫn đến sự hoạt hoá của yếu tố đông máu tiếp theo và cuối cùng dẫn đến sự hình thành fibrin.

Giai đoạn hình thành thromboplastin hoạt hoá là giai đoạn phức tạp nhất, bao gồm hai con đường hình thành thromboplastin hoạt hoá là nội sinh và ngoại sinh.

Đối với đường nội sinh thì khi mạch máu bị tổn thương, máu tiếp xúc với tổ chức dưới nội mô được bộc lộ như collagen hoặc các thành phần màng cơ bản khác và do vậy, khởi động quá trình hình thành thromboplastin hoạt hoá đường nội sinh. Trong quá trình này, yếu tố XII trải qua một sự thay đổi cấu trúc ở bề mặt, bộc lộ vị trí hoạt hoá của phân tử và nhờ vậy nó trở thành dạng hoạt hoá XIIa. Sau đó yếu tố XIIa lại chuyển yếu tố XI thành XIa. Khi được tạo thành, yếu tố XIa chuyển yếu tố IX ở dạng zymogen thành yếu tố IX hoạt hoá IXa. Yếu tố IXa cùng với đồng yếu tố VIIIa, ion Ca++ và phospholipid hoạt hoá yếu tố X thành Xa – tạo phức hệ prothrombinase.

Đường ngoại sinh xảy ra khi mạch máu bị tổn thương, thromboplastin tổ chức được giải phóng và có tác dụng hoạt hoá yếu tố VII thành VIIa. Yếu tố VIIa, với sự có mặt của ion Ca++ có tác dụng hoạt hoá yếu tố X thành Xa. Yếu tố X hoạt hoá sẽ cùng yếu tố tổ chức, ion Ca++ và yếu tố Va hình thành phức hợp prothrombinase. Thromboplastin hoạt hoá được tạo thành bằng đường nội sinh và ngoại sinh đều có tác dụng chuyển prothrombin thành thrombin với sự tham gia của ion Ca++.

Các giai đoạn đông cầm má

Các giai đoạn đông cầm máu

Dưới tác dụng của thrombin, fibrinogen trải qua một quá trình bị cắt có chọn lọc các fibrinopeptide A và B từ các chuỗi tương ứng, sau đó các monomer fibrin trùng hợp thành các fibrinpolymer. Lúc đầu, các sợi fibrin liên kết bằng các cầu nối hydro lỏng lẻo. Yếu tố XIIIa được tạo ra dưới  tác động của thrombin giúp các cầu nối hydro lỏng lẻo được thay bằng các cầu nối đồng hoá trị, tạo nên lưới fibrin bền vững. Cục sợi huyết hình thành là khối gel hóa bao gồm lưới fibrin trong đó giam giữ hồng cầu, bạch cầu và đặc biệt là tiểu cầu.

Trong cơ thể con người, không có sự độc lập, tách bạch riêng rẽ cũng như diễn biến tuần tự giữa các con đường đông máu nội, ngoại sinh và đường đông máu chung, mà thực tế, các con đường này luôn ảnh hưởng lẫn nhau, tương tác lẫn nhau, đan xen nhau và đặc biệt là bổ sung cho nhau.

Sau khi cục đông đã hoàn thành nhiệm vụ lấp kín chỗ tổn thương, cơ thể sẽ tiếp tục quá trình sẹo hóa và sau đó cục sợi huyết sẽ được tiêu đi để trả lại sự thông thoáng cho mạch máu đảm bảo nuôi dưỡng tổ chức phía dưới chỗ tổn thương. Quá trình tiêu cục đông là nhờ hệ tiêu sợi huyết.

Nguồn: yduoclongan.info